Bekim Fehmiu

Od | 5 Novembra, 2023
Bekim Fehmiu

Ko je bio Bekim Fehmiu?

Bekim Fehmiu bio je istaknuti glumac čija je karijera obuhvatala pozorište, televiziju i film, ostavljajući neizbrisiv trag u srpskoj i jugoslovenskoj kinematografiji. Kao Albanac po poreklu, Fehmiu je premostio kulturne barijere, postavši prvi glumac iz Istočne Evrope koji je zaigrao u Hollywoodu u vreme Hladnog rata. Njegov talent i harizma učinili su ga jednim od najcenjenijih umetnika svoje generacije, čije su uloge i danas etalon glumačkog majstorstva u regionu.

Rani život i obrazovanje

Bekim Fehmiu rođen je 1. juna 1936. godine u Sarajevu. Njegov otac Ibrahim, usvojio je nadimak Fehmiu kao prezime, čime je započeta nova porodična tradicija. Mladost je proveo u idiličnom okruženju Prištine, gde je njegov talenat za glumu počeo da se oblikuje već u gimnazijskim danima, kroz učešće u školskom dramskom klubu.

Nakon završene srednje škole, Bekimov put ga vodi u Beograd, gde se upisuje na prestižnu Akademiju za pozorišnu umetnost. Tokom studija, od 1956. do 1960. godine, bio je pod mentorstvom profesora Mate Miloševića, kod koga je i diplomirao, stičući ne samo znanje već i dragoceno iskustvo koje će kasnije oblikovati njegovu glumačku karijeru.

Strast prema pozorištu

Njegova strast prema pozorištu nije se gasila ni nakon studija. Postao je član Županijskog narodnog pozorišta u Prištini, koje je bilo jedinstveno po tome što je bilo jedino profesionalno pozorište na albanskom jeziku u tadašnjoj Jugoslaviji. Ova rana faza njegove karijere bila je ključna za razvoj njegovog glumačkog izraza i stilskog potpisa.

Fehmiu je svoje formalno obrazovanje završio na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, gde je 1960. godine diplomirao, spremno zakoračivši u svet profesionalnog glumišta. Njegova posvećenost umetnosti, kao i sposobnost da oživi svaki lik kojeg je tumačio, brzo su ga izdvojili kao jednog od najperspektivnijih mladih glumaca svoje generacije.

Glumačka karijera

Njegova prva zapažena uloga bila je u filmu “Saša”, gde je Fehmiu pokazao svoj glumački talenat u ratnoj drami koja je odjeknula jugoslovenskom kinematografijom. Međutim, prava prekretnica u njegovoj karijeri bila je uloga u filmu “Skupljači perja”, koji je osvojio Gran pri na Filmskom festivalu u Kanu. 

Godine 1964. Fehmiu je zasijao u ulozi Kerima u filmu “Pod istim nebom”. Ovaj film, koji je istraživao teme ljubavi i razumevanja među ljudima različitih etničkih grupa, bio je samo početak njegovog impresivnog niza uloga.

Sledeće, 1965. godine, Fehmiu je bio nezaustavljiv, snimivši četiri filma. U drami “Neprijatelj” tumačio je lik lekara, dok je u filmu “Klakson” igrao Marka, lika koji je bio simbol otpora i bunta. Njegova sposobnost da se transformiše došla je do izražaja i u manjim ulogama u filmovima “Devojka” i “Ko puca otvoriće mu se”.

Drama “Roj”, u kojoj je delio platno sa velikanima poput Mire Stupice i Olivere Katarine, bila je još jedan dokaz njegove glumačke širine. U ovom filmu, Fehmiu je prikazao kompleksnost ljudskih odnosa i emocija, ostavljajući publiku da razmišlja o prikazanim životnim pričama.

Njegova saradnja sa Jovanom Živanovićem u ratnom filmu “Uzrok smrti ne pominjati” ponovo ga je spojila sa Oliverom Katarinom i Batom Živojinovićem, stvarajući jedno od najupečatljivijih filmskih iskustava toga doba. Njihova zajednička energija na ekranu bila je električna, a film je ostao upamćen po snažnim performansama i dubokoj emotivnoj rezonanci.

Godine 1974., Fehmiu je nastavio sa snažnim ulogama, ovoga puta u drami “Košava”. Uz Velimira Batu Živojinovića i Tanju Bošković, Fehmiu je prikazao složenost ljudskih odnosa u vremenu koje je bilo ispunjeno društvenim i političkim previranjima.

Međunarodna karijera

Nakon što je osvojio srca jugoslovenske publike, Fehmiu je svoje glumačke sposobnosti testirao u Hollywoodu. Njegova sposobnost da se prilagodi različitim kulturama i jezicima dovela je do saradnje sa nekim od najpoznatijih imena u filmskoj industriji. Njegova uloga u britanskoj fantastičnoj komediji “Morgan: A Suitable Case for Treatment” bila je samo početak njegovog međunarodnog uspeha.

Saradnja sa velikim imenima

Njegova harizma i jedinstvena pojava na ekranu donosili su mu uloge u filmovima kao što su “The Adventurers”, gde je glumio uz Charlesa Aznavoura i Candice Bergen, i “Black Sunday”, gde je delio ekran sa Robertom Shawom i Bruceom Dernom.

U trileru “Dozvola za ubistvo”, Fehmiu je delio ekran sa legendarnim Dirkom Bogartom, karizmatičnim Timotijem Daltonom i glamuroznom Avom Gardner, stvarajući napetu i uzbudljivu atmosferu koja je držala publiku na ivici sedišta.

Njegova sposobnost da se prilagodi različitim filmskim žanrovima dovela ga je do uloge u filmu “Salon Kitty”, nemačko-italijanskoj produkciji koja je istraživala tamne teme i pružila mu priliku da se istakne u jedinstvenom i izazovnom okruženju.

Bekim Fehmiu

Bekim Fehmiu je jedan od najcenjenijih glumaca svoje genracije

Lični život

Bekim Fehmiu, istaknuti glumac, bio je čovek čiji je privatni život bio ispunjen ljubavlju i umetnošću. Njegova supruga, glumica Branka Petrić, bila je njegova saputnica u životu i umetnosti, sa kojom je delio radosti roditeljstva, odgajajući dva sina, Hedona i Uliksa. Uliks, rođen 1968. godine, nastavio je porodičnu tradiciju, kročeći stazama glume i tako nastavljajući nasleđe svog oca.

Fehmiu je bio čovek sveta, živeći život između Beograda, Prištine i Prižrena, obogaćujući svoje iskustvo kroz različite kulture i jezike. Njegova poliglotska sposobnost bila je impresivna; govorio je srpski, albanski, makedonski, turski, romski, španski, engleski, francuski i italijanski, što mu je omogućavalo da se s lakoćom snalazi u različitim umetničkim i društvenim sredinama.

Bekim Fehmiu, prozvan “jugoslovenskim srcolomcem” od strane The New York Times-a, ostao je upamćen po svojoj mladalačkoj harizmi i druženju sa ikonama poput Brigitte Bardot i Ave Gardner. Godinama nakon što se povukao sa filmskog platna, čitaoci prestižnog italijanskog ženskog magazina uvrstili su ga među deset najzavodljivijih muškaraca dvadesetog veka, potvrđujući njegov trajni uticaj i nezaboravnu pojavu.

Njegova knjiga “Blistavo i strašno”, objavljena 2001. godine od strane “Samizdata B92”, bila je prozor u njegovu dušu, otkrivajući dubine njegovih misli i osećanja koja su ga pratila kroz život. Iako je prvobitno napisana 1985. godine, drugi deo knjige “Blistavo i strašno” ugledao je svetlost dana posthumno, u jesen 2012. godine.

Nagrade i priznanja

Bekim Fehmiu ostavio je neizbrisiv trag na Festivalu jugoslovenskog igranog filma u Puli. Dve godine zaredom trijumfovao je osvajanjem prestižnih nagrada za najbolju sporednu mušku ulogu. Njegova interpretacija lika Halil-bega u filmu “Roj” iz 1966. godine, režisera Miodraga Miće Popovića, donela mu je priznanje koje je potvrdilo njegovu sposobnost da s lakoćom oživi kompleksne i zahtevne karaktere.

Sledeće godine, 1967, Fehmiu je ponovo zasijao na istom festivalu, ovaj put za ulogu Belog Bore Perjara u filmu “Skupljači perja”, reditelja Aleksandra Saše Petrovića.

Kraj života i sećanje

Bekim Fehmiu, pronađen je mrtav 15. juna 2010. godine u svom stanu u Beogradu. Tragične vesti o njegovoj smrti brzo su se proširile, a izveštaji su ukazivali na to da je velikan glume izabrao da svoj život okonča samoubistvom. Bio je u 74. godini života, a njegov odlazak ostavio je dubok ožiljak na srcima mnogih koji su ga voleli i divili mu se.

Njegovo telo je kremirano, a pepeo je razvejan u reku koja teče kroz Prištinsku Bistricu u Prištini, mestu koje je obeležilo njegove rane godine i koje je nosio u srcu kroz celu karijeru.

Iako je njegov fizički odlazak ostavio prazninu, njegovo delo i uspomene na njega nastavljaju da žive, podsećajući nas na neponovljivog umetnika čija je strast prema glumi bila jednako velika kao i ljubav prema rodnoj zemlji.

FAQ – često postavljana pitanja

  • Ko je bio Bekim Fehmiu? Bekim Fehmiu bio je istaknuti jugoslovenski i srpski glumac albanskog porekla, poznat po svojim ulogama u domaćim i međunarodnim filmovima.
  • Koje su najpoznatije uloge Bekima Fehmijua? Fehmiu je ostvario mnoge zapažene uloge, ali je najpoznatiji po filmu “Skupljači perja” koji je dobio Gran pri na Filmskom festivalu u Kanu i bio nominovan za Oskara.
  • Da li je Bekim Fehmiu glumio u Holivudu? Da, Bekim Fehmiu je bio prvi istočnoevropski glumac koji je zaigrao u Holivudu tokom Hladnog rata.

Spoljne reference:

Filmografija

  • “Ne ubij” – Čuvar u čekaonici
  • “Saša” – Marić
  • “Pod istim nebom” – Kerim
  • “Neprijatelj”
  • “Ko puca otvoriće mu se”
  • “Klakson”
  • “Devojka”
  • “Roj” – Halil-beg
  • “Morgan!” [en]
  • “Vreme ljubavi” – Milija
  • “Tople godine”
  • “Protest” – Ivo Bajšić
  • “Skupljači perja” – Beli Bora Perjar
  • “Uzrok smrti ne pominjati” – Mihajlo
  • “Prljave ruke”
  • “Odiseja” (miniserija) [it]
  • “Avanturisti” [en] – Daks Xenos
  • “Klopka za generala” – Doktor, obaveštajac OZNE
  • “Đavolja kičma” – Kapetan Viktor Kaleb
  • “Bekim Fehmiu në Shqipëri” – glumio sebe
  • “Paljenje Rajhstaga” – Georgi Dimitrov
  • “Libera, ljubavi moja…” [it] – Sandro Podji
  • “Poslednji snegovi proleća” [it] – Roberto
  • “Svedok mora biti ućutkan” [it] – Đorđo Sironi
  • “Kaljostro” [it] – Grof Alexander Kaljostro
  • “Igra istine”
  • “Deps” – Deps
  • “Košava” – Adam Milovanović
  • “Pavle Pavlović” – Pavle Pavlović
  • “Dozvola za ubistvo” (1975) [en] – Alexander Dijakim
  • “Salon Kitty” [en] – Hans Reiter
  • “Prosti šećer” [it] – Marko
  • “Crna nedelja” – Muhammed Fazil
  • “Specijalno vaspitanje” – Vaspitač Žarko Munižaba
  • “Stići pre svitanja” – Esad Ljumi
  • “Partizanska eskadrila” – Major
  • “Stari i mladi” [it] (TV mini-serija) – Aurelio Costa

1980-e:

  • “Široko je lišće”
  • “Glas sestre Tereze” [it]
  • “Sarâb” – Vlsdar
  • “Crveni i crni” – Da Đozo
  • “Poslednja priča” – Nikola
  • “Dete po imenu Isus” [it] – Pravedni Josif
  • “Očajna Đulija” [it] – Armando Zani

1990-e:

“Srce i mač” [it] – Gormond